20 Nov 2018   |   
logo
साहित्य/कला

द्रौपदी : एक शसक्त साहित्यकृति



साहित्य/कला   30 पटक पढिएको   -कुमार समदर्शी   २०७५ कार्तिक १६ शुक्रवार  
१६ कार्तिक, हेटौंडा : भर्खरै नेपाली साहित्यको बजारमा एउटा कृति आएको छ । जुन मुल लेखक डा. प्रतिभा राय हुन र यो सर्बप्रथम ओडिया भाषामा डा. प्रकाशन भएको थियो । धेरै भाषामा अनुवाद भई चर्चाको शिखर बटुलेको यस कृतिको नेपाली संस्करण भने निर्माण प्रकाशन नाम्ची सिक्किमले सन् २०१२ मा गरेको थियो ।

द्रौपदी : एक शसक्त साहित्यकृति


विन्द्या सुब्बाले हिन्दी संसकरणलाई नेपालीमा अनुवाद गरी याज्ञसेनीबाट दौपदी बनाउनुभएको हो । यो उपन्यास एउटा सशक्त नारीवादी उपन्यास हो । बद्लाको भावनाले प्रेरित राजा द्रुपदकी छोरीको नाममा उनैलाई प्रमुख पात्र बनाई लेखिएको यो उपन्यास एउटा सशक्त नारीबादी उपन्यास हो । धर्म स्थापना गर्न होस् या कायम गर्न नारीको सहयोग महत्वपूर्ण छ भन्ने वकालत गर्दछ यस पुस्तकले । 

पिता द्रुपदराजले पाण्डवहरुका गुरु द्रोण सहायताका लागि आफू समक्ष आउँदा उपहासमा भिक्षु, ब्राम्हण अनि राजाको मित्र सम्भव नहुने, मित्रता त समस्कन्ध भएकाहरु बीचहरु मात्र हुने गर्दछ भनेको कारण यसको अपमान सहन गर्न नसकेर  द्रोणले बदला लिने निश्चय गरेका हुन्छन् । कुरु सभामा उनले नियुक्ती पाउँछन् तब उनले आफ्नो अपमानको बदला लिन्छन् । पाण्डवहरुको अस्त्रशिक्षा समाप्त भएपछि द्रोणले पाण्डवहरु समक्ष दक्षिणामा राजा द्रुपदराजलाई बाँधेर आफ्नो पाउमा राख्न भन्छन् । तृतीय पाण्डव अर्जुन द्रोणका अति प्रिय शिष्य हुन्छन् र तिनै अर्जुनले राजा द्रुपदलाई बाँधेर ल्याई द्रोणको पाउमा राखिदिन्छन् । 

यसरी राजा द्रुपदराजले आफनो पाञ्चाल राज्यको उत्तरी भाग आफूबाट हार्न पुग्दछन् । गंगाको दक्षिण राज्य  मात्र आफ्नो रहेको जानकारी द्रोणबाट पाउँछन् । यसरी द्रुपदको आधा राज्य हडपिएर कपट मित्रता हुन पुग्दछ । 

तर क्षत्रीयले कहिल्यै पनि आफ्नो अपमान बिर्सन सक्तैन । त्यस्सैले  द्रोणलाई मार्नको निम्ती राजा द्रुपदले कश्यप ऋषीको वंशज उपयाजलाई खुसी पार्दछन् । पुत्र प्राप्तिको निम्ति उपयाज उवम् याज ऋषिद्धारा यज्ञ गराउँदछन् र यज्ञको होमाग्नीबाट धृष्टधुम्न र यज्ञदेवीको दुईभागबाट जन्मिन्छिन् याज्ञसेनी अर्थात द्रौपदी ।

द्रौपदी अत्यन्तै सुन्दर हुन्छिन् । कृष्णको भक्तिभाव गर्दछिन् र उनै कृष्णको कल्पनामा डुबिरहन्छिन् । जब कृष्णलाई पतिको रुपमा स्वयम्बर गर्न उनी तयार हुन्छिन् कृष्णको प्रस्तावले उनी असमञ्जस्यतामा पर्दछिन् । कृष्णले आफ्नै फूपुका छोरा अर्जुनसँग उनको विवाहको प्रस्ताव गर्दछन् । जुन दैपदीको कल्पना भन्दा बाहिर हुन्छ । जुन माला कृष्णलाई पहि¥याउनका निम्ति विहानै देखि उनिएको थियो त्यही माला अर्जुनलाई पहि¥याउनुपर्ने भयो । यहाँ नेर द्रौपदीलाई साह्रै नराम्रो लाग्छ र भन्छिन् “के मेरो कुनै आफ्नो इच्छा छैन ? आकांक्षा पनि छैन ? के मेरो जन्म, जीवन अनि मरण कसैको निर्देशद्धारा सञ्चालित छ । म किन आएँ र किन जीवित छु, किन मर्छु, के उद्देश्य छ मेरो, केहि जान्दिँन म ।” हो यहि अवस्था छ द्रौपदीकालिन नारी देखि अहिलेसम्मका नारीहरुको अवस्था । यहाँ नारीहरुलाई विभिन्न तरिकाले प्रयोग मात्र गरिएकोछ । यो पुरुषसत्ताको लज्जास्पद कार्य हो । तर नारी हो सहन गर्नैपर्दछ । द्रौपदी पनि अर्जुनसँग विवाह गरी गर्न मञ्जुर हुन्छिन् । जुन वीरले कुनै समय द्रोणको आदेशमा आफ्नो पितालाई बन्दी बनाएका थिए उनै पुरुष आफ्ना पिताको ज्वाँई हुनेछन् , योभन्दा बद्लाको अर्को स्वरुप के हुन्छ र । 

द्रौपदीको भाषा सम्पादन दिनेश पौडेलले गर्नुभएको छ । हिन्दीबाट अनुवाद गरिएको भएर धेरै शब्द जस्ताको तस्तै अर्थात हिन्दीमैै राखिएकाछन् । जस्तै दर्पण, विधाता, स्नेहसिक्त, समयधरी, प्रणाम, शिरनत, उत्फुल्ल आदि । यी भारत निवासी नेपालीमुलकी अनुवादकले प्रयोग गर्नुभएका ति शब्द सम्पादनको क्रममा नेपाली जनजिब्रो कै शब्दावली राखिएको भए ठेट नेपालीकरण हुन सक्थ्यो कि । यति शसक्त पुस्तक यस अघि कहिल्यै पढिएको थिएन । कृष्ण धरावासीले राधाको प्रेमकथालाई उपन्यास मार्फत ल्याउनु भएको थियो । आज लाग्छ त्यस पुस्तक लेखनीको मार्गनिर्देश यसै पुस्तकले गरेको हुनुपर्दछ । पात्र र प्रबृति , घट्ना र परिवेश  नमिले पनि शैली उस्तै लाग्दछ । मञ्जरी प्रकाशनले बजारमा ल्याएको यो पुस्तक प्रत्येक साहित्य पारखीहरुको लागि गतिलो खुराक बन्नेमा दुईमत छैन ।



प्रस्तुति : महेन्द्र ओझा 








सम्बन्धित शिर्षक समाचारहरु
  • रोजगारी सृजना गर्ने आइडियामा ३ नम्बर प्रदेशले लगानी गर्छः मन्त्री दुलाल

    हेटौंडा,२७ साउनः बेरोजगारीको समस्या हल गर्ने किसिमका कुनै आइडिया छ भने त्यसमा ३ नम्बर प्रदेश सरकार लगानी गर्न तयार रहेको यस प्रदेशका सामाजिक विकास मन्त्री युवराज दुलालले बताएका छन् ।
    प्रदेश समाचार
    3729     ईहेटौंडा अनलाइन
  • बहसमा निजगढ विमानस्थल

    हेटौंडा : हामी अहिले विकास र वातावरणका कुरामा सैद्धान्तिक बहसमा अल्झिरहेका छौं । अहिलेका विकसित देशले ४० र ५० वर्षअघि जुन संरचना बनाए ती त्रुटिरहित थिएनन् । वातावरणको कुरा गर्दा पनि त्यतिखेर वातावरणको कुरा यसरी मुखरित भएको थिएन ।
    विचार/अन्तरवार्ता
    1629     हरि अधिकारी
  • खुल्यो सानिमा बैंकको ५९औं साखा किस्पाङ गाउँपालिकामा ।

    २५ जेष्ठ, नुवाकोट । सरकारले एक गाउँपालिकामा एक बैंक खोल्ने प्राबधान ल्याए संगै नुवाकोटको किस्पाङ गाउँपालिका ३ काहुले मा सानिमा बैंकले आफ्नो ५९ औं शाखा स्थापना गरेको छ ।
    अर्थ/बाणिज्य
    1610     -कृष्णप्रसाद भट्ट
  • निर्माण संघको अध्यक्षमा श्याम ढकाल सहित पदाधिकारीको नाम घोषणा

    हेटौडा, १० असोज : निर्माण व्यवसायी संघ मकवानपुरको २१ औं साधरण सभा यही असोज १२ र १३ गते हुनेभएको छ । जसको नयाँ नेतृत्वको निम्ति पदाधिकारीहरुको नाम घोषणा गरिएको छ ।
    स्थानीय समाचार
    1524     ईहेटौंडा अनलाइन
5684652 times visited.

सम्पर्क

हेडम्बा पब्लिकेशन प्रा.लि.

द्वारा सन्चालित ईहेटौंडा अनलाइन
ठेगाना: हेटौडा, -४, मकवानपुर, नेपाल
+९७७-९८५५०१८११८, ९८५५०८५१२३
ehetaudaonline@gmail.com
संस्था दर्ता
कम्पनी दर्ता नं. : १६८१५२/०७३/०७४
प्यान दर्ता नं. : ६०५९५४०७८
प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. : २३१५/०७४/०७५
हाम्रो समुह

नानीमैया बिष्ट

सम्पादक, +९७७-९८५५०१८११८

शुभलक्ष्मी विश्वकर्मा

सह-सम्पादक, +९७७-९८५५०८५१२३

कौशल पाण्डे

सल्लाहकार, +९७७-९८४५०२५८२५

पविना लामा

बजार प्रतिनिधि , +९७७- ९८४५५६१३८०३
more...
सोसल मिडिया
Facebook
Twitter
Youtube
संचालन तथा प्रायोजनको हक सर्बाधिकार © ईहेटौंडा अनलाइन, हेटौंडा २०७४ मा सुरक्षित रहनेछ ।
Powered by: ExNet  
Top